Miskraam

Een miskraam is een verdrietige gebeurtenis, die meestal veel vragen en gevoelens oproept. We leggen u hier uit wat een miskraam is, hoe deze meestal verloopt, wat de klachten kunnen zijn en wat er gedaan kan worden als de miskraam is vastgesteld. Ook uw herstel na de miskraam wordt besproken.

Wat is de oorzaak van een miskraam

Een miskraam is het verlies van een vroege zwangerschap. De oorzaak van een miskraam is bijna altijd een afwijking in de chromosomen. Die afwijking is vaak toevallig ontstaan bij de bevruchting van de eicel. Dit leidt tot een stoornis in de aanleg van een zwangerschap waardoor het embryo of de foetus niet verder kan groeien en wordt afgestoten. Een miskraam ontstaat niet door lichamelijke inspanning zoals fietsen, sporten of vrijen. Een miskraam kunt u niet voorkomen of tegenhouden.

Wat is de kans op een miskraam

Een miskraam is een vaak voorkomend en natuurlijk verschijnsel: bij tenminste één op de tien zwangerschappen treedt een miskraam op. In Nederland krijgen dan ook jaarlijks 20.000 vrouwen een miskraam.

De kans op een miskraam neemt toe met de leeftijd. Voor vrouwen beneden de vijfendertig jaar is de kans op een miskraam bij een zwangerschap ongeveer 1 op 10. Tussen de vijfendertig en veertig jaar eindigt 1 op de 5 tot 6 zwangerschappen in een miskraam. Tussen de veertig en vijfenveertig jaar 1 op 3, boven de vijfenveertig jaar de helft van de zwangerschappen.

Eén keer een miskraam betekent meestal geen verhoogde kans bij een volgende zwangerschap op een nieuwe miskraam. Bij een aantal miskramen achter elkaar raakt de kans op een miskraam wel hoger.

Bloedverlies in de eerste 16 weken van de zwangerschap

Bloedverlies komt voor bij één op de vijf zwangeren voor de zestien weken. Bij de helft van de vrouwen houdt het bloedverlies na enkele dagen op en zet de zwangerschap door. Waar het bloedverlies precies vandaan komt blijft vaak een onbeantwoorde vraag. Bij de andere helft neemt de bloeding toe en ontstaat er helaas een miskraam.

Verschijnselen van een miskraam

Een miskraam begint vaak met vaginaal bloedverlies en menstruatiepijn. De bloeding kan binnen enkele uren tot dagen erger worden en kortdurend hevig zijn, gepaard gaand met krampende pijn (hiervoor kunt u een pijnstiller nemen, bij voorkeur paracetamol). U kunt daarbij ook stolsels en stukjes weefsel (baarmoederslijmvlies) verliezen. Daarnaast is het mogelijk dat u het vruchtzakje met daarin de embryo of de foetus verliest. Omdat het vruchtje vaak nog heel klein is, wordt het bij veel miskramen echter niet opgemerkt. Het bloedverlies en de krampen nemen hierna in de meeste gevallen snel af en houden na een paar dagen op. Soms zien we enkele weken na de miskraam nog dat vrouwen een klein beetje bloedverlies hebben .

In sommige situaties wordt op een echo ontdekt dat het embryo niet meer leeft terwijl u nog geen bloedverlies of krampen heeft gehad. In de meeste gevallen ontstaat er dan binnen enkele dagen (maar soms duurt dit langer) een bloeding waarbij het vruchtje wordt afgestoten. Het afnemen van zwangerschapsverschijnselen zoals  gespannen borsten of misselijkheid kan ook een teken zijn van een miskraam.

Onderzoek

Echoscopisch onderzoek kan duidelijk maken of de zwangerschap wel of niet intact is. Met geluidsgolven wordt een afbeelding van de zwangere baarmoeder gemaakt. Meestal kan gezien worden of het hartje klopt. In dat geval is de kans op alsnog een miskraam zeer klein (zo’n 5%), maar niet uitgesloten. Een lege vruchtzak of een niet-levend embryo zonder hartactie kan met echoscopie betrouwbaar worden opgespoord.

Pas vanaf zes weken zwangerschap is op de echo te zien of het hartje van de vrucht klopt. Dus bent u minder dan twee weken over tijd of is de termijn van de zwangerschap onzeker, dan geeft het onderzoek soms nog geen duidelijkheid; in die gevallen kan één tot twee weken later wel gezien worden of het hartje klopt.

Vroeg in de zwangerschap kan een echo om het vruchtje te beoordelen alleen via de vagina worden uitgevoerd. Wat later in de zwangerschap kan zo’n echo goed via de buikwand worden gemaakt.

Wat als een miskraam is vastgesteld
U kunt kiezen tussen afwachten op het spontane beloop van de miskraam of het laten weghalen van het zwangerschapsweefsel door middel van een curettage of medicatie.

Afwachten

Veel vrouwen kiezen ervoor het natuurlijk verloop van een miskraam af te wachten.
Meestal komt een miskraam na het eerste bloedverlies binnen een aantal dagen op gang (in 40 procent van de gevallen binnen een week); een enkele keer duurt dit langer, zelfs tot een paar weken. Geleidelijk ontstaat krampende pijn in de baarmoeder en neemt het bloedverlies toe. De pijn verdwijnt vrijwel direct na een miskraam die normaal verloopt. Ook het bloedverlies vermindert dan snel en is vergelijkbaar met de laatste dagen van een menstruatie.

Voordelen van afwachten

U kunt er de voorkeur aan geven om af te wachten omdat een spontane miskraam een meer natuurlijke verloop geeft. Het verdriet kan thuis beleefd worden en eventuele complicaties van een curettage worden vermeden.

Nadelen van afwachten

Als u besluit om een spontane miskraam af te wachten, is het verstandig te bedenken hoe lang u wilt afwachten en dit met ons te bespreken. Afwachten kan medisch geen kwaad en heeft geen gevolgen voor een nieuwe zwangerschap. Wel kan het emotioneel zwaar zijn of worden. Ook kan door ruim bloedverlies of pijn of door een incomplete miskraam later alsnog een curettage nodig zijn. Zwangerschapsverschijnselen kunnen blijven bestaan zolang er zwangerschapsweefsel in de baarmoeder aanwezig is.

Curettage

In emotioneel en praktisch oogpunt kan het vervelend zijn een spontane miskraam af te moeten wachten. In dat geval kunt u kiezen voor een curettage. Een curettage is een kleine ingreep. Bij een curettage verwijdert de gynaecoloog via een dun buisje (vacuümcurettage) of een schrapertje (curette) via de schede en de baarmoedermond het zwangerschapsweefsel uit de baarmoeder. Dit kan onder algehele narcose plaatsvinden of onder locale verdoving, afhankelijk van het ziekenhuis. Alvorens een curettage gepland wordt en plaatsvindt krijgt u een informerend consult bij de gynaecoloog.

Voordelen van curettage

  • Minder onzekerheid dan bij afwachten en minder verstoring van het normale leven.

Nadelen van curettage

  • Een curettage is een medische ingreep. Een zeldzaam voorkomende complicatie is het syndroom van Asherman: hierbij ontstaan verklevingen aan de binnenzijde van de baarmoeder. Deze kunnen de vruchtbaarheid nadelig beïnvloeden en moeten door middel van een operatie worden verwijderd in een later stadium.
  • Een enkele keer komt een perforatie voor: het slangetje of de curette gaat door de wand van de baarmoeder. Meestal heeft dit geen gevolgen, maar soms is het verstandig een extra nacht in het ziekenhuis te blijven. Vaak krijgt u dan antibiotica.
  • Een andere complicatie is een incomplete curettage, waarbij een rest van de miskraam achterblijft. Dit gedeelte kan alsnog spontaan naar buiten komen maar ook kan het nodig zijn hiervoor een tweede curettage te moeten ondergaan.

Medicatie

Door middel van medicijnen kan een natuurlijke miskraam worden opgewekt. Bespreek de mogelijkheden voor medicatie met de gynaecoloog wanneer we u hebben doorverwezen.

Wanneer moet u ons bellen

Bel ons gerust als er iets is en natuurlijk ook als u ergens onzeker over bent. Het is verstandig om zeker in de volgende situaties contact op te nemen met ons:

  • Bij hevig bloedverlies (langdurig en beduidend meer dan een gewone menstruatie). Zeker bij klachten van sterretjes zien of flauwvallen moet u medische hulp inroepen.
  • Bij aanhoudende klachten. Als u krampende pijn en/of hevig bloedverlies blijft houden kan dit wijzen op een incomplete miskraam. Er is dan nog een rest van de zwangerschap in de baarmoeder aanwezig. Een (nieuwe) curettage kan dan nodig zijn.
  • Bij koorts. Een temperatuur van 38 graden Celsius of hoger kan wijzen op een ontsteking in de baarmoeder, die eventueel behandeld moet worden met antibiotica
  • Uiteraard bij ongerustheid

 

Na de miskraam
Lichamelijk herstel

Het lichamelijk herstel na een spontane miskraam of een curettage is meestal vlot. Gedurende één tot zes weken kunt u wat bloedverlies en bruinige afscheiding hebben. Het is verstandig met gemeenschap te wachten tot het bloedverlies voorbij is. Het zwanger worden op zich wordt door een miskraam niet bemoeilijkt en medisch is het niet nodig te wachten met opnieuw proberen zwanger te raken. De volgende menstruatie treedt na ongeveer vier tot zes weken op.

Emotioneel herstel

Als u een miskraam krijgt, is dat vaak heel ingrijpend. Gevoelens van verdriet, boosheid en rouw kunnen ontstaan. Neem de tijd om dit te verwerken. U hoeft zich niet schuldig te voelen of te schamen. Probeer erover te praten met iemand die u vertrouwt, dat lucht vaak op. U kunt natuurlijk ook altijd met ons bellen.

Kunt u een volgende miskraam voorkomen?

Als u opnieuw zwanger wilt worden, is het verstandig zo gezond mogelijk te leven. Dat betekent gezond en gevarieerd eten, niet overmatig drinken, niet roken en geen medicijnen innemen zonder overleg. Toch is het niet mogelijk een miskraam met zekerheid te voorkomen, ook als u zich aan deze regels houdt.

Voor elke vrouw die (opnieuw) zwanger wil worden, luidt het advies om dagelijks een tablet foliumzuur van 0,4 mg of multivitamines speciaal voor de zwangerschap te gebruiken. Mocht u voorafgaand aan de miskraam geen foliumzuur gebruikt hebben, dan hoeft u zich daar niet schuldig over te voelen. Foliumzuur vermindert niet de kans op een miskraam, maar wel de kans op een kind met een open ruggetje.

Herhaalde miskramen (Habituele abortus)

Er wordt van een habituele abortus gesproken na drie of meer opeenvolgende miskramen. Of u vóór de miskramen een kind heeft gekregen maakt niet uit. Evenals bij een eenmalige miskraam is er bij herhaalde miskramen meestal een aanlegstoornis die bij de bevruchting is ontstaan. Het embryo groeit dan niet verder en wordt afgestoten. Waarom dit bij de ene vrouw vaker gebeurt dan bij de andere, is niet bekend.

Omdat na een aantal miskramen de kans op een nieuwe miskraam wat groter is dan na een eenmalige miskraam, komt bij deze vrouwen een achterliggende ziekte of afwijking waarschijnlijk iets vaker voor. Toch wordt maar bij ongeveer 15% van de paren een oorzaak gevonden voor de herhaalde miskramen.

Na drie miskramen kan er, desgewenst, onderzoek gedaan worden naar de oorzaak van de miskramen. Chromosoomonderzoek bij de ouders kan al na twee miskramen worden uitgevoerd.

Als u in overleg met de gynaecoloog besluit om onderzoek te laten doen, is het belangrijk dat u er rekening mee houdt dat maar bij weinig vrouwen met herhaalde miskramen een (behandelbare) oorzaak voor de miskramen gevonden wordt. Het is dan ook verstandig niet te hooggespannen verwachtingen te hebben over de uitkomsten van het onderzoek. Bij 85% van de paren wordt geen oorzaak gevonden.